در اینجا ممکن است گفته شود در کتاب خدا، دو آیه درباره موضوع شورا وارد
شده است ، آیا فکر نمی کنید که هدف از این دو آیه ، بیان شکل حکومت
پس از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می باشد؟
این دو مورد عبارتند از :
۱- (( و شاورهم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله ان الله یحب المتوکلین)).۱
(( با آنان مشورت نما، هر موقع که تصمیم گرفتی، به خدا توکل کن، خداوند
کسانی را که به او نوکل می نمایند، دوست می دارد.))
۲- (( والذین استجابوا لربهم و اقامو الصلوه و امرهم شوری بینهم و مما رزقناهم ینفقون)).۲
(( آنان که به ندای پروردگار خود پاسخ گفته اند و نماز را به پا داشته اند و
کارهای آنان بر اساس شور و مشورت در میان آنان است و از آنچه که به
آنان روزی کرده ایم ، انفاق میکنند))
دو گواه روشن:
۱- روشن ترین گواه بر این که این دو آیه مربوط به زعامت و رهبری نیست، این
است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم هرگز این دو آیه را در مورد
تعیین حاکم پیاده نکرد، بلکه مجموع مشورت های پیامبر اکرم صلی الله علیه و
آله و سلم که تاریخ آنها را ضبط کرده است ، مربوط به امور نظامی جنگی است
که آیا جنگ کنیم یا نکنیم و شورای نظامی بدر مربوط به این قسمت بود. قسمتی
از آن مربوط به به شیوه جنگ و نبرد است که آیا در مدینه بمانیم و جنگ کنیم
یا در خارج از شهربه نبرد بپردازیم، چنان چه شورای نظامی اُحُد مربوط به این
قسمت بود.۳ در نبرد احزاب ، شورای نظامی برای شیوه دفاع از مدینه تشکیل
گردیده بود.۴ در جنگ طائف به خاطر یاد آوری برخی از افسران ستاد نبرد از
نقطه ای به نقطه دیگر منتقل شد.۵
۱- سوره آل عمران ، آیه ۱۵۹
۲- سوره شوری، آیه ۳۸
۳- سیه النبویه ، این هشام، ج ۱، ص ۵۱۵
۴- همان، ج ۲، ص ۶۳
۵- تاریخ کامل ، ابن اثیر ،ج ۲ ، ص ۱۲
۶- مغازی، واقدی،ج۳، ص ۹۲۵